Update rond het basisondersteuningsbudget (BOB)

Auteur: Patrik Claes - Verschenen in NM105, pag. 50

Minister van Welzijn Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen maakte uiteindelijk in februari 2015 bekend wat het basisondersteuningsbudget nu precies zou betekenen. Iedereen met een erkende handicap die nog geen steun van het VAPH heeft, zou recht hebben op € 300 per maand (hoewel er ook toen al een aantal categorieën van personen met een minder zware handicap uit de boot vielen). Die som zou vrij te besteden zijn, en bovenop de tegemoetkomingen van het FOD en je mantelzorgpremie komen. 

Wat in het voorgaand interview met Mieke Vogels echter onderbelicht bleef, is het feit dat er onvoldoende middelen zijn om iedereen met een terechte vraag naar handicapspecifieke zorg vanuit het VAPH (de zgn. trap 2) ondersteuning te geven. Ook vandaag al wordt elke aanvraag van iemand die een persoonlijk assistentiebudget of een plaats in een voorziening wenst, besproken op een zgn. “regionale prioriteitencommissie” (RPC). Die heeft letterlijk de opdracht om “de schrijnendste van de schrijnende gevallen” een budget toe te kennen, al de rest valt af met de mededeling dat de vraag terecht was, maar dat er te weinig middelen zijn.

Die situatie zal in het nieuwe decreet niet alleen blijven bestaan, de RPC’s worden zelfs expliciet in het decreet ingebed zonder dat vermeld wordt wanneer ze zullen ophouden te bestaan. Met andere woorden: de schaarste zal nog vele jaren aanhouden.

Wat heeft dit nu met het BOB te maken? Wel, men hoopt dat mensen die al een BOB hebben maar eigenlijk (duurdere) handicapspecifieke ondersteuning van het VAPH nodig hebben deze vraag gaan uitstellen. Die redenering is op zich al niet al te fraai, maar de realiteit is dat er ook voor het BOB niet voldoende geld is, en dat men voor de invoer van het BOB geld zal gebruiken dat ook voor de handicapspecifieke hulp van het VAPH (trap 2) hard nodig is!

Daarom heeft de regering beslist dat het BOB slechts aan een beperkt aantal personen met een handicap kan toegekend worden. Officieel klinkt het:

Het BOB zal vanaf 2016 stapsgewijs worden toegekend. Er is voor gekozen om in deze startfase het BOB toe te wijzen aan mensen die al langer een acute zorgvraag hebben, maar nog geen antwoord. Het Basisondersteuningsbudget biedt hen zo al enige ademruimte, in afwachting van een definitief antwoord. Vanaf 2016 zal dit zo zijn voor meerderjarigen die een actieve zorgvraag bij het VAPH hadden geregistreerd voor 30 juni 2014, vanaf 2017 volgen de minderjarigen die hun vraag geregistreerd hadden voor 31 december 2013. 

In de praktijk betekent dit echter het volgende:

Om te beginnen mag je nog geen enkele ondersteuning (behalve voor hulpmiddelen) krijgen van het VAPH. Verder moet je een vraag voor ondersteuning bij het VAPH hebben lopen (zelfstandig wonen, thuisbegeleiding, PAB, plaats in een voorziening,…). Die vraag heb je dan gesteld via een contactpersoon. Dat is vaak je mutualiteit maar het kan ook Nema zijn voor een PAB. Die contactpersoon vraagt jou normaal of de vraag “actief” is (binnen het jaar op te lossen) of “toekomstgericht”. Wie dus vóór 30 juni 2014 zijn vraag actief liet zetten krijgt ergens in de loop van 2016 daadwerkelijk € 300/maand vrij te besteden (voor bv. het inkopen van dienstencheques voor familiehulp of poetshulp). Wie echter eerlijk antwoordde (en zo zijn er veel mensen) dat het “voorlopig nog wel lukt ondanks de problemen” mag ervan uitgaan dat zijn/haar vraag niet als “actief” werd genoteerd door de contactpersoon en valt dus uit de boot.

Ikzelf als contactpersoon bij Nema heb me al voor het hoofd geslagen dat ik een aantal mensen die stilaan aan een PAB dachten “maar nog wel even verder konden” niet alvast “actief” heb gezet in de applicatie van het VAPH. Hun eerlijkheid zal immers als resultaat hebben dat ze geen PAB (want niet schrijnend genoeg) én geen BOB (want het was niet dringend vóór 30 juni 2014) zullen krijgen.

Daarnaast zijn er zelfs mensen die “om toch al iets van ondersteuning te hebben” de erg dure (weliswaar volledig door het VAPH betaalde) thuisbegeleiding aanvaardden die zo maar eventjes € 200 per contact kost aan het VAPH. Dat betekent € 400 per maand om iemand om de twee weken een dik uurtje te zien. Maar omdat thuisbegeleiding een VAPH specifieke ondersteuning is…vervalt hierdoor de kans van deze mensen op die € 300 BOB. De kans dat je als persoon met een handicap die twee uur per maand thuisbegeleiding meer nodig hebt dan € 300 aan dienstencheques lijkt me eerder gering…

Wil je dus weten of je al dan niet in aanmerking komt voor zo’n “basisondersteuningsbudget voor iedereen met een handicap”, kan je best uitzoeken wie momenteel je contactpersoon is (vaak de sociale dienst van de mutualiteiten). Vraag hem of haar of je momenteel al ondersteuning van het VAPH krijgt (dat mag niet het geval zijn), en of je een vraag naar ondersteuning hebt lopen bij het VAPH die nog niet ingevuld is. Zo ja vraag je of deze “toekomstgericht” dan wel “actief” staat. Enkel als ze actief staat van vóór 30 juni 2014 zal je een BOB krijgen. “Voor iedereen met een handicap”?

Ik dacht het niet…

Wie niet goed weet wie zijn contactpersoon is kan dat normaal gezien terugvinden op www.mijnvaph.be, maar dan heb je wel een ID-kaart lezer nodig. 

Lukt dat niet, mag je me ook altijd contacteren via patrik.claes@nema.be.